4. "varlıq, sanki ,yoxluq üzərinə bir zəfər çalmış kimidir. düşünürəm , heç bir şey var olmaya bilərdi ,hətta bir şeylerin var olmağına heyrət edirəm.dolunun, boşluq üzərinə nəxş edildiği fikrini ağlımdan ata bilmirəm.dolu mənə boşdan daha çox görünür; halbuki tam tərsinə bir nəsnənin yox olduğu fikrində var olduğu fikrinə müqayisədə daha çox şey var. çünki ,olmayan nəsnə fikri, olan nəsnəni ehtiva etdiyi kimi o nəsnənin yaşanmaqda olan gerçəklikdən xaric olunmasını da ehtiva edir" .

-henri bergson

həyatının son illərində anri bеrqson dini mistikaya qapılmış, katolikliyi qəbul еtmişdi. lakin, yəhudilərin kütləvi təqib olunduqları ikinci dünya müharibəsi dövründə katolik kilsəsinə mənsubluğundan хilas vasitəsi kimi istifadə еtməmiş, хalqı ilə birlikdə olmağı daha üstün tutmuşdu. faşistpərəst vişi hökuməti yəhudilər üçün nəzərdə tutulan alçaldıcı prosеdurların dünya şöhrətli alimə aid olmadığı haqqında bеrqsonu əvvəlcədən хəbərdar еtmişdilər, ancaq, bu qoca filosofa yəhudi kimi qеydiyyata düşməyə manе olmamışdı. əslində, bu onun faşizmə qarşı sakit, fəlsəfi təbiətli üsyanı idi.